Gdańskie statki i okręty
Gdańska bandera na rufie parowca "Paul Beneke".
Morze w dziejach Gdańska odgrywało zawsze ważną rolę. W historii miasta istniało wiele statków noszących imię Gdańska, inne były z Gdańskiem związane w szczególny sposób. Pierwszym znanym z nazwy statkiem noszącym imię Gdańska była karawela o imieniu "Peter von Danzig" dowodzona przez Paula Beneke. W późniejszym okresie wiele innych statków nosiło imiona związane z Gdańskiem, w kronikach zachowały się m.in. takie nazwy jak "Die Stadt Danzig", "Die Liebe von Danzig", "Das Zeughaus von Danzig" czy "Das Wappen von Danzig".
Pierwszym bardziej współczesnym okrętem o nazwie "Danzig" była zwodowana w 1825 r. kanonierka o napędzie wiosłowo-żaglowym, przez pewien czas służyła jako okręt szkoleniowy dla uczniów Królewskiej Szkoły Nawigacji w Gdańsku. Następnie nazwę "Danzig" otrzymał zbudowany w stoczni Klawittera w Gdańsku parowy bocznokołowiec, który służył jako statek pasażerski na trasie Gdańsk - Królewiec (Königsberg). Kolejnym okrętem była korweta "Danzig", nowoczesny parowy bocznokołowiec z ożaglowaniem pomocniczym, zbudowana w 1851 r. w Kaiserliche Werft w Gdańsku.
) | Korweta "Danzig" z 1851 r. |
Kolejnym statkiem był wybudowany w latach 1886 / 87 w stoczni Vulkan w Szczecinie (Stettin) dla Norddeutscher Lloyd niewielki statek pasażerski "Danzig". Nowym okrętem o nazwie "Danzig" był lekki krążownik klasy Bremen. S.M.S. Danzig został zwodowany w Kaiserliche Werft w Gdańsku 23 września 1905 r. a 1 grudnia 1907 r. oddany do eksploatacji. Koszt jego produkcji wyniósł 4,8 miliona Marek. Początkowo służył jako okręt patrolowy by w 1910 r. stać się okrętem szkoleniowym artylerii. W dniu wybuchu I Wojny Światowej cała seria lekkich krążowników klasy Bremen była już okrętami przestarzałymi, pomimo tego były one intensywnie użytkowane. S.M.S. Danzig początkowo slużący w grupie rekonesansowej na Morzu Północnym w 1915 roku został przeniesiony na Bałtyk gdzie brał udział w operacjach bojowych u wybrzeży Finlandii, a następnie w różnych operacjach podczas których kilkakrotnie został uszkodzony wchodząc na miny. Od czerwca 1917 roku służył jako okręt-cel dla szkolenia załóg lodzi podwodnych. Niestety, nie wrócił do swojego rodzinnego miasta, wykreślony ze służby w listopadzie 1919 r. Rok później przejęty przez Wielką Brytanię i złomowany.
) |
) |
) |
) |
) |
) |
) |
) |
Dane techniczne S.M.S. Danzig:
| wyporność: | 3.783 t |
| dlugość: | 111,1 m |
| dlugość (na linii wodnej): | 110,6 m |
| szerokość: | 13,3 m |
| zanurzenie: | 5,68 m |
| załoga: | 297 osób |
| napęd: | dwa silniki o mocy 12.022 KM |
| prędkość maksymalna: | 22,9 węzła |
| zasięg: | 4690 mil morskich |
| uzbrojenie początkowe: | 10 dział kalibru 105 mm |
| 2 wyrzutnie torped 45 cm |
Pierwszym statkiem noszącym nazwę Gdańsk był pełnomorski parowiec zwodowany w roku 1900 jako Sierra. W roku 1920 statek został zakupiony przez Polish American Navigation Corporation / Towarzystwo Polsko Amerykańskiej Żeglugi Morskiej i przemianowany na Gdańsk. Statek pływał pod banderą amerykańską i posiadał 800 miejsc pasażerskich o niskim standardzie przeznaczonych głównie dla emigrantów. Do Gdańska zawinął tylko 9 razy, kiedy to linia zbankrutowała, a statek wrócił do poprzedniego właściciela i ponownie pływał na Oceanie Spokojnym aż do roku 1934 kiedy został złomowany.
) |
) |
) |
Kolejnym statkiem noszącym nazwę Gdańsk był niewielki parowy wycieczkowiec wybudowany w stoczni Danziger Werft w 1927 r. i użytkowany przez Żeglugę Polską. W rejsach po zatoce "Gdańsk" mógł zabrać do 700 pasażerów. Statek został uszkodzony przez niemieckie bombowce 2 września 1939 r. i zatopiony przez załogę 4 września. Został wydobyty przez Niemców i ponownie zatopiony w marcu 1945 r. przy wejściu do portu w Gdyni. Jeszcze raz podniesiony z dna został ostatecznie pocięty na złom w okolicy redłowskiej plaży.
) |
) |
) |
) |
) |
) |
) |
) |
) |
W tym samym czasie co wycieczkowiec Gdańsk wszedł do użytku inny, większy statek pasażerski "Hansestadt Danzig". Zbudowany został w szczecińskiej stoczni Oderwerke w 1926 r. Miał on 2 480 BRT pojemności, 90 m długości, 11,7 m szerokości i obsługiwał regularne połączenia pasażerskie pomiędzy Niemcami a Prusami Wschodnimi. Użytkowany był przez niemieckie towarzystwo Seedienst Ostpreussen. "Hansestadt Danzig" miał 1.400 miejsc pasażerskich, a załoga składała się z 83 osób. Statek został zmobilizowany w 1939 r. i przerobiony na stawiacz min. Brał udział w desancie na Kopenhagę i Bornholm. Zatonął po wejściu na szwedzkie pole minowe w okolicy wyspy Öland 9 lipca 1941 r. Później nazwę "Hansestadt Danzig" nosił zdobyczny norweski statek pasażerski "Peter Wessel", który po wojnie został zwrócony prawowitemu właścicielowi.
) |
) |
) |
) |
) |
) |
Folder reklamowy Seedienst Ostpreussen. |
) |
Znaczek pocztowy z Hansestadt Danzig. |
W czasie wojny jeszcze dwa inne niemieckie statki nosiły nazwę Danzig, były to statki szpitalne. Większy, o pojemności 1 062 BRT zmienił nazwę na Posen i wtedy mniejszy o pojemności 796 BRT otrzymał nazwę Danzig.
Warto wspomnieć o jeszcze innym statku związanym z Gdańskiem, był to parowy wycieczkowiec należący do Towarzystwa Weichsel pływający na trasie Gdańsk - Hel o nazwie Paul Beneke. Został on zbudowany w 1906 r. w stoczni Klawittera w Gdańsku, miał 43,5 m długości i zabierał na pokład do 70 pasażerów, a na pokładzie znajdowała się kawiarnia i restauracja. Po wojnie jego macierzystym portem była Lubeka, zezłomowany w 1951 r.
- holownik Danzig zbudowany w 1922 w Kaiserliche Werft - zbiornikowce zbudowane w latach 1920-21: Gedania i Zoppot - jacht Peter von Danzig firmy Seereederei Danzig - Peter von Danzig II - jacht zbudowany 1924 roku - drobnicowiec Gdańsk zbudowany w latach 1951-54 w Stoczni Gdańskiej - drobnicowiec Gdańsk zbudowany dla Norwegii w roku 1967 w Stoczni Gdańskiej - kontenerowiec Gdańsk II zbudowany w Hiszpanii w 1983 roku - seria holowników z lat 1930-45 o gdańskich nazwach: Danzig, Oliva, Saspe, Brösen, Neufahrwasser, Thor i Krantor - statek rybacki Glettkau, wykorzystywany podczas wojny jako stawiacz min (M-1803, M-1406, M-4014) - parowy wycieczkowiec Zoppot
)
Holownik Danzig. )
Parowy wycieczkowiec Zoppot. )
Parowy wycieczkowiec Zoppot w porcie Hel. )
Holownik Oliva na Motławie. )
Okręt podwodny U-407 z herbem gdańska. )
Kiosk okrętu podwodnego U-407 z herbem gdańska. )
Stawiacz min Glettkau / M-4014.
)
)
)
)
)
)
)
)
Salondampfer Paul Beneke na pocztówkach i zdjęciach.
)
Przystań statków towarzystwa Weichsel przy Długim Pobrzeżu (Lange Brücke) )
Przystań statków wycieczkowych przy Długim Pobrzeżu (Lange Brücke) )
Przystań statków wycieczkowych przy Długim Pobrzeżu (Lange Brücke) )
Przystań statków wycieczkowych przy Długim Pobrzeżu (Lange Brücke) )
Bilet na prom kursujący pomiędzy Nowym Portem a Wisłoujściem. )
Bilet na prom kursujący przy Żurawiu.
Są to zatopione w 1945 r. Wilhelm Gustloff, General von Steuben i Goya.